در بسیاری از موقعیتهای رانندگی، زمانی که راننده اقدام به ترمزگیری میکند، انتظار دارد خودرو در مسیر مستقیم متوقف شود. اما در برخی شرایط، خودرو به یک سمت منحرف میشود و راننده ناچار است برای حفظ کنترل، فرمان را اصلاح کند. این پدیده که به آن «کِشیدن خودرو به یک سمت هنگام ترمز» گفته میشود، نهتنها تجربه رانندگی را مختل میکند، بلکه نشاندهنده ایرادی جدی در یکی از بخشهای حیاتی خودرو است. انحراف خودرو هنگام ترمزگیری دلایل مختلفی دارد و در برخی موارد، بیتوجهی به آن میتواند منجر به حوادث جدی شود. آشنایی با عوامل اصلی این مشکل و نقش قطعاتی مانند دیسک ترمز، لنتها، سگدست، بلبرینگ چرخ و جلوبندی میتواند به رانندگان کمک کند تا پیش از بروز مشکلات بزرگتر، ایراد را شناسایی و رفع کنند.
ناسازگاری یا خرابی لنتها چگونه باعث انحراف خودرو میشود؟
یکی از شایعترین دلایل انحراف خودرو در زمان ترمزگیری، عملکرد نامتناسب لنتها در دو چرخ جلو یا عقب است. اگر لنت یک چرخ زودتر درگیر شود یا قدرت اصطکاک آن کمتر یا بیشتر از لنت دیگر باشد، نیروی ترمز در دو طرف محور یکسان نخواهد بود. این اختلاف نیرو موجب میشود خودرو به سمت چرخ ضعیفتر یا قویتر کشیده شود. استفاده از لنتهای غیراستاندارد، خوردگی بیش از حد لنت یک چرخ، نصب نادرست یا کثیف بودن سطح لنت از عوامل رایج ایجاد این مشکل هستند. در چنین وضعیتی، راننده اولین نشانهها را با کشیدن خفیف خودرو در زمان ترمزگیری احساس میکند.
تاببرداشتن یا خرابی دیسک ترمز چه نقشی در انحراف خودرو دارد؟
اگر دیسک ترمز یک چرخ تاببرداشته باشد یا ضخامت آن یکنواخت نباشد، لنت بهصورت نامنظم به سطح دیسک تماس پیدا میکند. این تماس ناهماهنگ باعث ایجاد نیروی ترمز متفاوت در دو طرف محور میشود. زمانی که این اختلاف نیرو افزایش یابد، خودرو هنگام ترمزگیری به یک سمت منحرف میشود. تاببرداشتن دیسک معمولاً در اثر گرمای زیاد ناشی از ترمزگیری شدید، استفاده طولانیمدت در سرازیری، یا فشار بیش از حد در شرایط بار سنگین ایجاد میشود. در چنین حالتی، لرزش فرمان نیز معمولاً همراه با انحراف خودرو ظاهر میشود.
خرابی یا لقی بلبرینگ چرخ چگونه باعث کشیدهشدن خودرو میشود؟
بلبرینگ چرخ نقش مهمی در حرکت یکنواخت و پایدار چرخها دارد. در صورتی که یک بلبرینگ دچار لقی، خشکشدن یا خرابی شود، چرخ مربوطه دچار نوسان و مقاومت اضافی میشود. این مقاومت هنگام ترمزگیری بیشتر نمایان شده و موجب انحراف خودرو میگردد. خرابی بلبرینگ همچنین میتواند باعث ارسال اطلاعات نادرست به حسگرهای ABS شود که در نهایت، عملکرد سیستم ترمز را تحتتأثیر قرار میدهد و کنترل خودرو را دشوارتر میکند.
مشکلات سگدست، جلوبندی و سیستم تعلیق چگونه بر انحراف خودرو اثر میگذارند؟
سگدست، طبقها، سیبکها و کمکفنرها مجموعهای از قطعات هستند که نقش آنها حفظ هندسه چرخها و پایداری خودرو است. هرگونه ایراد در این بخشها – از جمله کجی سگدست، خرابی سیبکها، شکستگی بوشها یا ضعف کمکفنر – میتواند باعث شود چرخها در زمان ترمزگیری زاویه نامناسبی نسبت به سطح جاده داشته باشند. در این شرایط، حتی اگر لنتها و دیسکها کاملاً سالم باشند، خودرو همچنان هنگام ترمزگیری به یک سمت کشیده میشود. این مشکل بهویژه پس از ضربه شدید، عبور از دستاندازها با سرعت بالا یا تصادفهای جزئی بسیار شایع است.
اختلاف فشار باد تایرها چگونه باعث انحراف خودرو میشود؟
اگر فشار باد لاستیکهای چپ و راست یک محور متفاوت باشد، میزان چسبندگی چرخها به سطح جاده تغییر میکند. چرخ با فشار کمتر تماس بیشتری با سطح جاده پیدا میکند و در نتیجه نیروی ترمز بیشتری به آن منتقل میشود. این اختلاف باعث ایجاد نیروی نامتقارن و انحراف خودرو در زمان ترمزگیری خواهد شد. فشار باد تایرها عامل ساده اما بسیار تأثیرگذار در پایداری خودرو است و بیتوجهی به آن میتواند باعث مشکلات بزرگتری نیز شود.
خرابی سیستم ABS یا EBD چگونه میتواند موجب انحراف خودرو شود؟
سیستمهای ABS و EBD وظیفه دارند نیروی ترمز را کنترل و میان چرخها توزیع کنند. اگر یکی از حسگرهای ABS بهدرستی کار نکند یا EBD نتواند نیروی ترمز را متناسب با وزن و شرایط خودرو تنظیم کند، نیروی نامتعادل به چرخها وارد میشود و خودرو دچار انحراف خواهد شد. خرابی در بخشهای الکترونیکی، ورود گردوغبار به محل حسگر یا اتصال نامناسب، از عواملی هستند که میتوانند عملکرد این سیستمها را مختل کنند.
رطوبت، آلودگی و روغنزدگی سطح دیسک و لنت چگونه بر انحراف خودرو اثر میگذارد؟
در برخی شرایط، انحراف خودرو ناشی از مشکلات مکانیکی نیست و تنها به دلیل وجود آلودگی روی سطح دیسک یا لنت رخ میدهد. وجود روغن، گریس، آب یا گلولای روی سطح اصطکاکی ترمز، باعث میشود نیروی ترمز در دو طرف محور به یک اندازه منتقل نشود. این مشکل بیشتر در رانندگی بارانی، عبور از مسیرهای خاکی یا شستوشوی خودرو بدون خشککردن صحیح ترمزها ایجاد میشود.
جمعبندی
انحراف خودرو در هنگام ترمزگیری یک نشانه مهم از وجود ایراد در یکی از بخشهای سیستم ترمز، چرخها یا جلوبندی است. از لنتها و دیسکها گرفته تا بلبرینگ و سگدست، هرگونه عدمتعادل یا خرابی در این قطعات میتواند باعث ایجاد نیروی متفاوت در دو چرخ شود و خودرو را از مسیر مستقیم خارج کند. توجه به سرویس دورهای، بررسی وضعیت تایرها، بررسی چرخها پس از ضربه یا عبور از ناهمواریها، و رسیدگی به علائم ابتدایی میتواند از بروز مشکلات جدی و کاهش ایمنی جلوگیری کند. رفع سریع این ایرادها علاوه بر افزایش ایمنی رانندگی، از استهلاک نامتوازن قطعات نیز جلوگیری میکند.